о проекте
ccылки
rus
kryash
tat
eng
|
АКТУАЛЬНЫЕ ТЕМЫИлек - М?ск?? арасы, сайрый былбыл баласы...Россияд? ген? т?гел, д?ньяга танылган атаклы М.Е.Пятницкий исеменд?ге рус халык хоры ?зене? 100 еллык юбилеен б?йр?м ит?ч?к. 100 кешелек шушы хорда каренд?шебез Марина Карпованы? да ?ырлавы кавемебез ?чен зур горурлык. 100 ел эченд? бу хорда кемн?р ген? ?ырламагандыр, ? инде кер?шенн?рд?н Марина б?лки беренчедер, кем бел?. Узган елны? декабрь аенда Казанда узган Беренче кер?шен яшьл?ре форумына Марина, гастрольл?рд? булу с?б?пле, кил? алмаган иде. ? инде Чаллы яшьл?ре ?ыенына, ?ае чыккач, ул бик тел?п 'очып' килде. ?зене? сылулыгы, буй-сыны, гадилеге, ачык й?зе бел?н ?зен? тартып торучы Бакалы кызын к?пл?р яратып калды. Интернет аша гына белг?н Марина бел?н к?решерг? мин д? яшьл?р ?ыенына ашыктым. Бирс? бир? бит Ходай, Бакалыдан Маринаны? ?тисе бел?н ?нисе д? килеп ?иттел?р. Якташлар да буларак р?х?тл?неп с?йл?штек. Инде шушы очрашуны газета укучыларыбызга да ?иткер?сем кил?. Д?ньяга танылган Пятницкий хоры ?зене? д... Афанас жыеныТњбђн Кама шђџђренђ терђлеп њк торган Афанас авылы ќирлеге районда ић зурысы. Ул ике торак пунктны - Тњбђн Афанас џђм Зур Афанас авылларын берлђштерђ. Авыл ќирлегенећ гомуми мђйданы - 3384 гектар, 2010 елныћ февраленђ биредђ 3386 кеше яши. Шуларныћ 869 - пенсионерлар, хезмђткђ яраклылары - 1848 кеше, 18 яшькђ кадђрге балалар саны - 614. 2009 елда биредђ 56 бала туган, 51 кеше њлгђн. 12 февраль кљнне Афанас авылы ќирлегендђ авыл ќыены њтте. Анда катнашучылар 2009 елда эшлђнгђн эш нђтиќђлђре џђм 2010 елда эшлђнђсе эшлђр турында уртага салып сљйлђштелђр. Шунысы ђџђмиятле: ќыенга район башлыгы Айдар Рђисович Метшин њз... Яңа мәктәп программасына бер караш2010 ел 'Укытучылар елы' итеп билгеләп үтелә. Шуңа бәйле рәвештә мәгариф системасында байтак үзгәрешләр көтелә. Аларның иң зурысы - 'Яңа мәктәп' программасы. 'Яңа мәктәп' программасыннан нәрсә көтәргә?Яңа проект эшли башласа, барлык мәктәпләрдә дә компьютер сыйныфлары һәм интерактив такталар булдырылачак. Бу сөенечле хәл кечкенә авыл мәктәпләренә кагылмый, чөнки укучылар саны аз булган мәктәпләрне ябып куячаклар. Руслар әйтмешли, 'Нет человека - нет проблемы'. Яңа программа берничә бүлектән тора: талантлы укытучыларны барлау; укытучыларның, мәгариф учреждениеләренең мат... Флера Баязитова: 'Керәшеннәрдәге этнографик байлыкка исең китәрлек' Эш урынындагы өстәлемдә 'Керәшеннәр. Тел үзенчәлекләре һәм йола иҗаты' дигән китап ята. Аның авторы - Татарстан Фәннәр Академиясенең Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты галиме, филология фәннәре докторы Флера Сәет кызы Баязитова. Бу хезмәткә күп еллар дәвамында керәшеннәр яшәгән авылларга экспедицияләр оештырып, өлкән буын кешеләрен сөйләтеп, магнитофон тасмасына яздырып җыйналган кыйммәтле мәгълүматлар кертелгән. Керәшен сөйләшләре татар халкының башка төркемнәре, татар әдәби теле, угро-фин телләре белән чагыштырып бирелг... Александр Долгов: 'Мине президент дип й?рт?л?р'19 яшьлек президент к?рг?негез бармы? Конституцияд? 35 яшьт? ген? президент була аласыз дип ?йтелс? д?, ??ркем ?з гаил?сенд? президент та, министр да, хезм?тче д?... Аллага ш?кер, безне? я?а т?зелг?н кер?шен яшьл?ре оешмасыны? да ?з ?ит?кчесе бар. 4-6 декабрьд? ?тк?н беренче кер?шен яшьл?ре форумыннан со? оешкан 'Б?р?к?т'не ?зен? к?р? бер д??л?т, ил, гаил? дип атап була. ?лб?тт?, юктан бар, бардан юк булмаган кебек, тел?с? кем ?ит?кче булмый. Ул егет - Казан д??л?т университеты журналистика ??м социология факультетыны? III курс студенты, 'Азатлык' радиосы журналисты Александр Долгов. Ул б?ген безд? кунакта. - Син ?зе?? Саша, ?лл? Александр дип ?йт?л?рен яратасы?мы? - ?йд?гез, Саша дип кен? с?йл?шик. Без бит авыл малайлары. Александр бик р?сми я?гырый. Кер?шенч? Сашук, Санка дис?гез д? ярый. - Саша, кер?шен яшьл?ре оешмасына ?ит?кче булып сайлангач, тормышы?да нинди ?зг?решл?р булды? ... Укытучыга м?н?с?б?т тамырдан ?зг?рерг? тиешС?йл?ште М.МАРТЫНОВА.Кайбыч якларына бер баруда гына да, аларны? никад?р соклангыч эшл?рен к?рдек, ?рн?к гаил?л?р, оста куллы кешел?р бел?н очраштык. Бу якларда крестьян тормышыны? т?п эчт?леге ?ле югалмаган. Ху?алыкларда лапас тулы мал. Башка ?ирл?рд?ге к?к фермалар бушап калмаган. Авыл ху?алыгы техникасын да б?лг?л?п, талап бетерм?г?нн?р. Авыллары да б?ген-ирт?г? таралабыз дип яш?ми. Киресенч?, бет?рг? тиешл?ре д? ?сеп-ки??еп ята. С?б?п н?рс?д?? Район башлыгыны? социаль эшл?р буенча урынбасары Р?мис Х?ялиев бу турыда мен? н?рс?л?р ди: - Безне? як кер?шенн?ре - бик тырыш халык. К?н ?тсенг? т?гел, эш булсын, тормыш булсын, дип яшил?р. Алларына максат куеп, шу?а омтылып эшлил?р. Кыр Буасы авылын гына алыйк. Перспективасыз авыл, бет?се авыл, дип й?рдек. ? ул ?аман саен ?с?, ки??я бара, яшь гаил?л?р арта. Безне? халыкны? ?ир тырмашып, булсын, дип яши башлавына б?лки, районны? м?ст?кыйльлеген кайтару да ярд?м ... Ак кышларда ул д?ньяга килдеКер?шен матбугаты тарихына уелып калган нечк? к??елле шагыйрь, ?ткен кал?мле журналист, милл?т ?чен чын-чынлап янып й?рг?н Ямаш Иг?н?йг? быел 72 яшь тулган булыр иде. 'Кер?шен с?зе' газетасыны? беренче редакторы Ананий Нестерович Малов поэзия д?ньясында ?н? шул исем бел?н танылу алды ??м шигырь с?ючел?рне? к??еленд? шулай яши д?. Укучысына калдырган шигырьл?ре тир?н м?гън?ле аны?. Моннан бернич? дист? еллар элек язылганнары да б?ген д? ?ле к?н кадагына сугарлык. Аларда гомер итк?н ирне? тормыш т??риб?се, аталар фикере я?гырый. Журналист буларак та Ямаш Иг?н?йне? кер?шенн?рг? карата кылган изгелеге ?йтеп бетергесез. 60 елдан артык ?з газетасын к?рерг? зарыккан кер?шен халкы ?чен 'Кер?шен с?зе'не? чыга башлавы к?к капусы ачылгандай булды. Газетаны? ??р саны Ямаш Иг?н?йне? й?р?ге аша ?теп д?нья к?рде. Каршылыклар, кир?км?с с?з-фикерл?р ?н? шул й?р?кк? ?ыелып калып, халыкка бары тик кир?клесе, д?ресе ген? ?иткерелде. Укучылары... Беренче укытучыбызИзге Гурий Туганлыгы отчетыннан, 1871-72 нче еллар.Быелгы ел - Укытучылар елы! Шу?а к?р? бу елны? башын беренче укытучыбыз - Василий Тимофеевич Тимофеевны иск? алып башласак, тагын бер кат аны? рухын зурлау булыр иде. Б?челей ?тей (халык аны шулай атап й?рг?н) ??р яклап беренче. Ул беренче кер?шен букварен т?зег?н, кер?шенн?рг? шкул ачкан, иман кен?г?л?рен туган телг? к?череп, кер?шенч? кел??л?рне башлаган беренче кеше. Аны? турында Н.И.Ильминский 1864 елда болай дип яза: "...ул берд?нбер б?я биреп бетер? алмаслык кеше... олы кадерг? лаеклы яхшы к??елле кеше... Шкул аны? тырышлыгы бел?н яши... ул шкулны? т?п тер?ге, ул шкул ?чен к?не-т?не т?л??сез эшли..." Казан Духовная Академиясенд? миссионерлар курсын т?мамлап, священник саны алган В.Тимофеев гомерен кер?шенн?рне а?-белемле ит?, православиег? керт?г? багышлап кына калмаган, ?зене? ист?лекл?рен, беренче кер?шен м?кт?бене?, Казан Духовная Академиясене? башлангыч чоры ту... Без д? булдык Кайбыч якларындаМ.МАРТЫНОВА.Кайбыч районыны? Соравыл, Иске Т?рбит авыллары турында 'Безне? г??ит' битл?ренд? басылган 'Аклы-каралы мунча' (14 октябрь, 2009 ел), 'Тарихны ?уймаучылар авылында' (28 октябрь, 2009 ел) диг?н язмалар к?п б?х?сл?р уятты. Анда язылганнарны ?зл?рен мыскыллау дип кабул итеп, бик к?п кешел?рд?н редакцияг? ризасызлык хатлары килг?н. ? язмаларны? авторы Эльвира Фатыйхова, киресенч?, авылларын мактап, кешел?рен? сокланып язган идем, д?рес а?ламаганнар, дип, бу як халкына ?пк? белдер?. Без д? булып кайттык Кайбыч якларында. Га??пл?ндерг?н н?рс?л?р, чыннан да, к?п ик?н анда. Йортны монда ?м? бел?н салалар И? элек, без авыл кешел?рене? ?зара тату-дус яш??л?рен?, бер-берл?рен? карата ярд?мчел булуларына сокландык. 'Яшьл?рг? торак' программасы буенча т?зел? торган йортлар - моны? ачык мисалы. ?йне бу якларда ?м? бел?н к?т?р?л?р. Буралы ?йне ?м? бел?н к?т?рг?нн?рен бел?без, ? мен? таш йортны берь... Б?рм?нчек - яз ч?ч?геМ.МАРТЫНОВА.Казанда 2 декабрьд? 'Б?рм?нчек' д??л?т кер?шен фольклор ансамблене? презентациясе узды. Концерт-чыгыш, бер яктан, ансамбльне? й?зен, н?рс?г? с?л?тле ик?нен, нинди юн?лешт? эшл?вен, и?ади омтылышын к?рс?тс?, икенче яктан, и?ат т?ркемен ?стер? ?чен н?рс?л?р эшл?рг? кир?клеген д? ачыклады. 'Б?рм?нчек'не? ?леге чыгышы беренчесе т?гел. 'Туым жондозы' яшьл?р фестиваленд? ?к аны? у?ышларын к?реп куанган идек. Елга якын вакыт эченд? алар ничек ?ск?нн?р, н?рс?не я?артканнар, н?рс?л?рне, киресенч?, т?шереп калдырганнар? Фикерл?ре бел?н уртаклашуны сорап, бернич? кешег? м?р???гать иттек. Зил? В?лиева, ТР культура министры: - Мирасыбызны барлаганда, беркемне? д? ?леше артык т?гел. Коллективны оештырганда, шушы олы максат к?з алдында тотылды. Безне? профессиональ д?р???д? эшли торган коллективларыбыз к?п. ??рберсене? ?з й?зе, ?з тарихы. Шулар арасында 'Б?рм?нчек' - и? т?пчеге. Без халык... Берг?лект? - б?р?к?тМ.МАРТЫНОВА.4-6 декабрь к?нн?ренд? Казан ш???ренд? Кер?шен яшьл?рене? I форумы булып ?тте. Форумны? т?п оештыручысы - Татарстан Республикасы кер?шен и?тимагый оешмасы, кер?шен яшьл?ре активистлары. ?леге форумда республиканы? т?рле районнарыннан, Башкортстаннан, Удмуртияд?н, Чил?бе ?лк?сене? Нагайбак, Чиб?рк?л районнарыннан сайланган 200д?н артык делегат катнашты. Кил?ч?гебез яшьл?р кулында. ? алар кем булырлар? Халкыбызны? телен, гореф-гад?т, йолаларын сакларлармы? Глобальл?ш? чорында безне без итк?н ?зенч?лекл?рне б?тенл?й югалтмабызмы? Форумда ?н? шундый сорауларга ?авап эзл?нде. Н?ти??д?, 'Б?р?к?т' дип аталган Татарстан Республикасы кер?шен яшьл?ре оешмасы, Татарстан Республикасыннан читт? яш??че кер?шен яшьл?рен берл?штер?че регионара координацион Совет т?зелде, Устав расланды. Кер?шен яшьл?ре х?р?к?тене? т?п бурычларын билгел??че резолюция кабул ителде. Форум к?нд?легеПленар утырыш Кер?шен ... Теләкләр берСөйләште Г.ЕГОРОВА.4-5 декабрь көннәрендә республика тарихында беренче тапкыр Керәшен яшьләре форумы уза. Форумда Татарстанның төрле төбәкләреннән генә түгел, Чиләбе өлкәсе, Удмуртия, Башкортстан республикаларыннан да яшьләр катнашачак. Яшьләр үзләре әлеге вакыйганы ничек кабул итте соң? Алар форумнан ни көтә, нәрсә ишетергә тели һәм булачак яшьләр оешмасының төп эшен нәрсәдә күрәләр икән? Шушы сорауларга җавап эзләп, делегатларның берничәсенә мөрәҗәгать иттек. Алена Смирнова, Мамадыш районы делегаты: Яшьләр форумының программасы белән танышып чыктым, минемчә, бик кызыклы. Тагын, тарихка к... Луиза Янсуар: '...һәркемгә үз йөге бирелә'Сөйләште М.МАРТЫНОВА.Яшь шагыйрә Луиза Янсуарның шигырьләрен укып, алардагы хис-кичерешләр байлыгына, рух-җан, уй-хис бөтенлегенә күп тапкырлар соклансам да, үзе белән таныш түгел идем әле. Җай чыгып, күрешү мөмкинлеге тугач, бик сөендем. Бүгенге поэзия, шигърият мәйданына килүче яшьләр һәм, гомумән, шигырь чире кагылган дөнья турында фикерләрен ишетәсем килде. Аның җаваплары укучыларыбыз өчен дә кызыклы булыр, дип уйлыйм. Луиза Янсуар (Шарова) - бүген 'Туганайлар' кунагы. Кыскача аның турында: Луиза Янсуар - Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. Туган ягы: Питрәч районы Янсуар авылы. Белеме: КДУның татар филологиясе... Михаил Мифодеев: 'Үзәгебезгә чир тиде - вакытында дәваланмасак, юкка чыгуыбыз бар'Сөйләште М.МАРТЫНОВА.21 ноябрьдә Тукай районы Мәләкәс авыл җирлеге башлыгы Михаил Васильевич Мифодеевка 60 яшь тула. Ул - район Советы депутаты, Республика иҗтимагый керәшен оешмасының идарә члены. Тукай муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесенең социаль мәсьәләләр буенча урынбасары Роза Михайловна Тимофеева аның турында: 'Михаил Васильевичны 1976 елдан бирле беләм. Халык турында кайгыртып яшәүче җитәкче. Үтә җаваплы, принципиаль, алынган эшен җиренә җиткереп үтәүче. Аның кебекләр сирәк очрый', - дип бәя бирде. Михаил Мифодеев - бүген редакциябез кунагы. - Михаил Васильевич, берничә көннән Сез го... Ангел Христов: 'Татарстанда православ керәшеннәр булган кебек, Болгариядә дә мөселман помацилар бар'Сөйләште Л.БЕЛОУСОВА.Болгариядән тарихчы, документаль фильмнар авторы булган Ангел Христовның Татарстан керәшеннәре янына инде икенче тапкыр килүе. 2006 елдагы беренче визитының нәтиҗәсе буларак, Болгариянең Шумен шәһәрендә узган кинофестивальдә күрсәтелгән 'Кряшените' фильмы фестиваль дипломына лаек булды. Әлеге фильм 2008 елның мартында узган 'Глухов укулары' фәнни конференциясендә дә күрсәтелеп, зур кызыксыну уятты.
Христовның республикабызга килүе Покрау көненә туры килеп, болгарияле дустыбыз Халыклар Дуслыгы йортында кадерле кунак буларак кабул ителде. 'Керәшендә сүз белән сыйламыйлар' дигән әйтемне чит... Яшьләр килә!4-5 декабрьдә Татарстан Республикасы керәшен иҗтимагый оешмасы һәм Татарстан Халыклары Ассамблеясе Казан шәһәрендә керәшен яшьләренең I форумын уздыра. Форумда республикабызның керәшеннәр яшәүче барлык шәһәр-районнарыннан, шулай ук Чиләбе өлкәсендә, Башкортостанда, Удмуртиядә яшәүче яшьләребездән 210 делегат катнашачак. Форумның ике көнлек программасында проблемалы чыгышлар, түгәрәк өстәлләр, мастер-класслар, культура чаралары каралган. Бүгенгесе көндә шәһәр һәм районнарда Форумга делегатлар сайлау бара. ПРОГРАММА I ФОРУМА КРЯШЕНСКОЙ МОЛОДЕЖИВремя проведения: 4-5 декабря 2009 Место проведения: г. Казань, Сибирский тракт, д. 7, Санатори... Интервью главного редактора газеты 'Туганайлар' Людмилы Белоусовой с кинодокументалистом Ангелом Христовым из города Шумен БолгарииЧем вызван Ваш интерес к кряшенам? 2006 году судьба привела меня в вашу республику. Пользуясь случаем, я решил ознакомиться с историей Волжской Болгарии. Несколько дней работал в Институте истории имени Марджани, Национальном музее и Казанском кремле. Побывал в Булгаре, Святом ключе, Биляре. Елабуге, Набережных Челнах и Нижнекамске. Когда мне сказали о том, что среди потомков булгарского народа, кроме мусульман, есть и православные, я даже не поверил. В Татарстане, как же и в Болгарии, не весь народ принадлежит к одной конфессии. Если в Татарстане есть татары-мусульмане и кряшены-христиане, в Болгарии есть болгары-христиане и болгары-помаци, исповедующие ислам. Эта схожесть удивила меня и вызвала особый интерес. Встречи с историком Аркадием Фокиным, настоятелем Кряшенской церкви отцом Павлом ... Әйткән сүзе - аткан укГ.ЕГОРОВА.Яр Чаллы шәһәре "Строймеханизация - МА" оешмасының генераль директоры Александр Михайлович Аппаков 8 октябрь көнне үзенең 60 яшьлек юбилеен билгеләп үтте. Тумышы белән Түбән Кама районы Благодатный авылыннан булган Александр Михайловичны без Чаллы керәшен оешмасының актив члены буларак беләбез. Ә менә кеше буларак ул нинди икән? Кемнең кем икәнлеген беләсең килсә, дусларыннан сораш, дигәннәр. Шуны исәптә тотып, без дә Александр Михайлович белән аралашып яшәгән, аны якыннан белгән дусларына мөрәҗәгать иттек. Аларның фикерләрен ишетү юбилярның үзенә дә кызыклы булыр, дип уйлыйбыз. Петр Кудряшов, идарә члены, Техник колледж директоры: Бер йөрәктә туган җыр мең йөрәкне кузгатаГ.ЕГОРОВА.Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, композитор һәм баянчы Марс Макаров 29 октябрь көнне үзенең 70 яшен тутыра. Озак еллар сәнгать өлкәсендә бергәләп хезмәт куйган иҗатташ дуслары авызыннан аңа карата әйтелгән җылы сүзләр юбилярыбызга бәйрәм бүләге буларак барып ирешер, дип өметләнәбез. Музыка белгече, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Клара Таҗиева: - Мин Марс Макаровны 1968 елда филормониягә килгәннән бирле беләм. Озак еллар бергә эшләдек, дусларча мөнәсәбәттә тордык. Хәзер инде сәхнәгә сирәк чыкса да, заманында бик популяр иде. Ул беркемгә дә о... "Гөбенә"дә хәлләр гөл генәМ.МАРТЫНОВА.Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек тармагы хезмәтчәннәренең һөнәри бәйрәме билгеләп үтелгән бу көннәрдә без, бер төркем редакция хезмәткәрләре, республиканың Кайбыч районында булып кайттык. Игеннәр күкрәп үсәр чакта бер тамчы яңгыр төшмәсә дә, кайбычлылар коры ел өчен шактый мул уңыш җыеп алганнар. "Уңыш - 2009" бәйрәме үтә торган "Корстон" күңел ачу-сәүдә үзәгенә "Алтын Башак" инвесторына караган "Гөбенә" агрофирмасы директоры Альберт Рәхмәтуллин да чакырылган. Безне хуҗалыкның баш агрономы Юрий Осипов каршы алды. Ул оста белгеч, кызыклы әң... |
|